Một vài phương pháp tập rèn để tự thắng chính mình

MỘT VÀI PHƯƠNG PHÁP TẬP RÈN

ĐỂ TỰ THẮNG CHÍNH MÌNH

Chánh Tuân

1. Mối giặc vô cùng nguy hiểm của nội tâm:

Chúng ta biết rằng bên trong mỗi con người luôn có sự đấu tranh không ngừng nghỉ giữa phàm tâm và chơn tâm (đạo tâm). Phàm tâm luôn nghe theo sự xúi dục, khiến sai của lục dục (nhãn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân, ý), thất tình (hỉ, nộ, ái, ố, ai, lạc, cụ), tham sân si còn chơn tâm luôn tùng theo Thiên lý, thuận với lương tâm của mỗi người. Hễ phàm tâm hưng thịnh làm chủ con người thì chơn tâm phải lu mờ và ngược lại khi chơn tâm hưng thịnh thì phàm tâm phải bị chế ngự, tiêu diệt.

Đức Vạn Hạnh Thiền Sư có dạy:

“Trong mỗi người đều có hai trạng thái tâm hồn, một là tốt, hai là xấu. Hoặc nói khác hơn, một là thiện, hai là ác. Hoặc nói một cách khác nữa, đó là phàm tâm và đạo tâm. Hễ khi phàm tâm hưng thịnh, làm chủ con người thì đạo tâm bị che án, khuất lấp lu mờ, để cho thất tình lục dục, tham sân si tha hồ mà ngự trị loạn động khiến sai. Chỉ khi nào đạo tâm hưng thịnh ngự trị làm chủ con người thì phàm tâm mới diệt được. Khi phàm tâm diệt, đạo tâm sanh, thì con người ấy mới có thể gọi là hiền lương quân tử, đạo đức chơn tu.” [Minh Lý Thánh Hội, 06-10 Nhâm Tý (11-11-1972)]

Tuy nhiên, để chơn tâm luôn hưng thịnh và chế ngự được phàm tâm là một việc vô cùng khó khăn, gian khổ, đòi hỏi mỗi người phải luôn tỉnh giác kiểm soát lấy thân tâm từng phút, từng giây và từng sát - na.

Có lẽ vì nhìn thấy được mức độ vô cùng khó khăn, gian khổ đó mà Đức Phật Thích Ca đã từng dạy: “Chiến thắng vạn quân không bằng tự chiến thắng mình.” [Lời dạy của Đức Phật Thích Ca được ghi lại ở phẩm Ngàn trong quyển Kinh Pháp Cú].

Thật vậy, trong nội tâm mỗi người luôn có một mối giặc vô cùng nguy hiểm, luôn đủ khả năng “hạ đo ván” chơn tâm bất cứ lúc nào. Mối giặc đặc biệt nguy hiểm ấy chính là thập tam ma (lục dục, thất tình) và tam độc tham sân si.

Chính vì điều này mà Đức Tiếp Pháp Trương Văn Tràng đã xác nhận:

“Giặc ngoài dầu loạn mấy mươi năm,
Không ngại cho bằng giặc nội tâm;
Ngoài có thiên binh đem thạnh trị,
Trong đành tuyệt vọng bởi sai lầm.”

[Nam Thành Thánh Thất, 22-8 Đinh Mùi (25-9-1967)]

 Đức Đông Phương Chưởng Quản cũng có dạy:

“Chư hiền đệ muội thử nghĩ, trên thế gian có rất nhiều người anh hùng có thể chiến thắng trăm trận, đoạt thành cướp lũy, kiến quốc tạo nghiệp, nhưng cũng chưa hẳn làm được anh hùng để chiến thắng những trận giặc bất chính ở cá nhân nội tâm.” [(Thiên Lý Đàn, 24-7 Bính Ngọ (08-9-1966)]

Trong Đại Thừa Chơn Giáo, Thầy cũng có dạy:

“Thất tình lục dục là mối loạn hàng ngày ở trong tâm trí, không phương trừ khử. Một đám giặc liệt cường tài trí, đánh phá ruồng trong núi cao non thẳm còn dễ dẹp trừ đặng, chớ mối loạn nơi tâm khó mà diệt đặng cho yên, nhứt là ma lục dục (nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý) nó phá hoại hàng ngày.”  [Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 354]

Thỉnh thoảng chúng ta thấy trên các phương tiện thông tin đại chúng có đăng tải những vụ án đặc biệt nghiêm trọng như giết người, hiếp dâm… Hầu hết những vụ trọng án này đều khởi nguồn từ lòng sân hận, ganh ghét, đố kỵ, tham lam, dục vọng… trỗi dậy mạnh mẽ bên trong lòng của người phạm nhân khiến cho chơn tâm của họ không thể nào kềm chế được phàm tâm để rồi họ đã ra tay thực hiện những hành vi trọng tội.

Còn đối với những người tu hành tuy luôn có giới quy làm khuôn mẫu để tự bảo vệ mình khỏi những cám dỗ thử thách nhưng những việc thắng và thua trong chính họ cũng đã và đang diễn ra hằng ngày trong đời sống tu hành của mình. Những cám dỗ như tiền tài, địa vị, quyền lợi, sắc dục, v.v... khiến cho các nhà tu hành phải chịu thất bại thảm hại. Chẳng hạn như vì không vượt qua được cám dỗ của sắc dục mà người tu hành phải phạm giới tà dâm hoặc vì lòng tham mà người tu hành đã bất chấp giới luật để cắt xén bớt tiền của thập phương bá tánh bỏ vào túi riêng của mình hoặc vì tranh dành địa vị chức sắc đã khiến cho huynh đệ đồng đạo không còn nhìn mặt nhau, gièm pha nói xấu lẫn nhau…

Chính vì mối giặc nội tâm vô cùng nguy hiểm như vậy nên trong Tây du ký, tác giả Ngô Thừa Ân muốn nhắn gửi một điều: Nếu một người tu hành muốn đến được Tây Trúc để thỉnh kinh (tìm được chơn lý tuyệt đối) thì điều tiên quyết là buộc người hành giả ấy phải đủ can trường và nghị lực để tiêu diệt cho được 6 tên cướp (lục dục) và thu phục được 7 con yêu tinh nhền nhện (thất tình) [Nói về 6 tên cướp, Tây du kể rằng:“Thầy trò đi được lúc lâu, bỗng ven đường nghe soạt một tiếng, thấy sáu người xông ra, đứa nào cũng giáo dài, kiếm ngắn, dao sắc, cung cứng, quát vang...” [TDK II 1982: 81], Tề thiên hỏi lai lịch, bọn cướp tự giới thiệu: “Nhà ngươi không biết, bọn ta nói cho mà nghe: Chúng ta, một người gọi là mắt thấy mừng, một người gọi là tai nghe giận, một người gọi là mũi ngửi thích, một người gọi là lưỡi nếm nghĩ, một người gọi là ý thấy muốn, một người gọi là thân vốn lo.” [TDK II 1982: 82]; Nói về 7 con yêu tinh nhền nhện, Tây du kể rằng:“Bỗng thấy bảy cô gái cởi khuy áo, để lộ eo bụng trắng phau như tuyết, làm phép từ trong rốn ùn ùn nhả những sợi tơ ra như một tấm lưới mù mịt một khoảng trời, trùm kín lấy Hành giả.” [TDK VIII 1988: 63], “Vật cứng còn có thể đánh đứt, thứ này mềm đánh chỉ lún xuống thôi. Khéo nó biết, nó quấn chặt lấy mình.” [TDK VIII 1988: 38]

2. Một vài phương pháp để tập rèn tự thắng chính mình:

2.1 Trì tụng các bài kinh có thể hiện lời tự hứa nguyện của mình với Ơn Trên trong việc giữ gìn quy giới và cố gắng hết sức để giữ gìn quy giới tinh nghiêm:

- Hằng ngày chúng ta nên dành thời gian trì tụng những bài kinh có thể hiện lời tự hứa nguyện của mình với Ơn Trên như Kinh Hôm, Kinh Mai, Kinh Sám Hối…. Chính những lời hứa nguyện khi đọc lên từ những bài kinh này sẽ có tác dụng rất hiệu nghiệm trong việc nhắc nhở chúng ta luôn biết lo sợ mỗi khi chuẩn bị vi phạm giới luật, từ đó giúp chúng ta biết dừng lại đúng lúc trước khi phạm giới.

Kinh Hôm:

“Nguyện dìu dắt anh em sau trước,

Nguyện cùng nhau dõi bước theo Thầy;

Nếu con quên hẳn lời này,

Làm điều phạm giới xin Thầy phạt răn.”

Kinh Mai

“Nguyện giữ giới hạ thừa khăn khắn,

Dù chi chi con chẳng quên lời;

Nếu con lòng có đổi dời,

Ơn Trên phạt tội kiếp đời tai khiên.”

Kinh Sám Hối:

“Con nhứt định qui y sám hối,

Con nhứt tâm sửa lỗi hằng ngày.”

- Việc cố gắng hết sức giữ gìn quy giới tinh nghiêm sẽ là “hàng rào” rất vững chãi bảo vệ chúng ta thoát khỏi thảm bại trước chính mình.

Có một câu chuyện rất thú vị nói về việc giữ giới nghiêm minh của Thiền Sư Linh Mộc Đại Chuyết (người nước Nhật), ngài là một thiền sư rất có ảnh hưởng ở Mỹ giúp chúng ta học hỏi va noi gương: “Một nữ đệ  tử đến gặp riêng thiền sư để bộc lộ nỗi lòng. Nàng thú nhận không sao dằn được lòng yêu thương thiền sư say đắm, thành thử tâm nàng chẳng lúc nào bình an, thanh thản. Sư điềm nhiên bảo: Không hề gì. Con cứ để lòng con tự do yêu thương thầy con. Cũng tốt thôi. Thầy có đủ giới luật nghiêm minh để gìn giữ cho thầy và cho cả con nữa.”

- Tuy nhiên muốn giữ gìn quy giới tinh nghiêm thì đòi hỏi ở mỗi chúng ta phải có lòng quyết tâm và phải hết sức nghiêm khắc với chính bản thân mới có thể chiến thắng được những cám dỗ và dối gạt của phàm tâm.

Đức Bác Nhã Thiền Sư có nêu lên một ví dụ về lý lẽ dối gạt của phàm tâm:

“Hoặc tới giờ cúng thời, hoặc đến giờ tham thiền hành pháp, bên trong đưa ra các lý do như buồn ngủ hoặc ngày nay làm việc nhiều uể oải, thông qua một thời này thời sau tịnh lại có sao đâu, vì đường tu hành còn dài mà… Một vài thí dụ đó để chư đạo hữu biết mình là ai, thật là rắc rối và tế nhị.” [Minh Lý Thánh Hội, 02-10 Quý Sửu (27-10-1973).]

          - Ngoài ra, chúng ta phải hết sức thận trọng, không nên chủ quan thấy những lỗi nhỏ mọn mà nghĩ rằng chúng không có gì là nghiêm trọng lắm để rồi không lo giữ gìn giới quy.

Trong Kinh Sám Hối, Ơn Trên có dạy:

“Thấy lỗi mọn chớ nghi chẳng hại,

Thường dạn làm tội lại hằng hà;

Vì chưng tựu thiểu thành đa,

Họa tai báo ứng chẳng qua mảy hào.”

- Hơn nữa, chúng ta cũng phải hết sức thận trọng giữ gìn quy giới ngay cả khi không một ai hay biết đến hành vi, suy nghĩ của mình.

Mở đầu sách Trung Dung của đạo Khổng có ghi: “Cố quân tử thận kỳ độc dã.” Nghĩa là người quân tử dù ở lẻ loi một mình cũng rất cẩn thận giữ gìn, không để dể duôi phạm lỗi rồi mới đi tụng Kinh Sám Hối. 

Trong Kinh Sám Hối cũng có để lời khuyên:

“Chớ lầm tưởng trong hang vắng tiếng,

Mà dể duôi sanh biến lăng loàn;

Con người có trí khôn ngoan,

Tánh linh hơn vật, biết đàng lễ nghi.”

Đức Thượng Đế đã “cài đặt” nơi mỗi người một chiếc “camera” vô cùng vi diệu, khi con người phát khởi nghĩ và làm bất cứ một điều gì thì đều bị chiếc “camera” đó ghi chép lại hết tất cả. “Camera” ấy chính là lương tâm của mỗi người. Cho dù chúng ta có làm một việc xấu xa tội lỗi nào đó tại một nơi vô cùng vắng vẻ, không một người nào hay biết đến hành vi sai quấy của mình cả nhưng không bao giờ mình che dấu được chiếc “camera” lương tâm của chính mình, hễ mà lương tâm biết thì cũng đồng nghĩa với Trời biết, Đất biết, Thánh Thần biết. Do vậy mỗi khi dự tính làm một việc gì xấu xa tội tỗi dù không ai hay biết đến nhưng chúng ta hãy luôn nhớ và nghĩ đến lúc nào cũng có Trời biết, Đất biết, Thánh Thần biết mà lo sợ không dám làm.

Trong Thánh Ngôn Hiệp Tuyển, Thầy có dạy:

“Nơi lòng Thầy ngự, động Thầy hay,
Ngặt nỗi là xưa chẳng thế bày;
Đạo hạnh khuyên con gìn tánh đức,
Cửa cung Bạch Ngọc cũng gần khai.” [TNHT]

          Trong Kinh Sám Hối, Ơn Trên cũng cho biết mỗi một hành vi sai quấy hay thiện từ của chúng ta đều được Thần Thánh ghi chép lại rất cẩn thận và đầy đủ:

“Trên đầu có bủa giăng Thần Thánh,

Xét xem người tánh hạnh dữ hiền.”

2.2 Tỉnh xét và ghi nhật ký hàng ngày:

Sau một ngày tiếp xúc với bao thị phi trong cuộc sống, chắc hẳn mỗi người chúng ta sẽ không thể nào tránh khỏi gây ra thêm những điều tội lỗi. Do vậy mỗi tối trước khi đi ngủ chúng ta nên dành khoản từ 10 đến 15 phút ngồi một mình hít thở điều hòa, tỉnh tâm hồi tưởng lại, phải tự mình công bình mà phán xét trong ngày qua mình có phạm lỗi nào không? Nếu có thì ghi lại trên một quyển tập nhật ký, phân tích nguyên nhân tại sao mình lại phạm lỗi như vậy và vạch ra cách khắc phục để không còn tái phạm lần sau nữa.

2.3 Tập rèn để dần dần đạt được “Thị chi bất kiến, thính chi bất văn”:

Thấy cũng như không thấy, nghe cũng như không nghe! Làm thế nào mà mình có thể không phát sinh bất cứ một phản ứng nào đối với những điều xảy ra ngay trước mắt và những điều nghe thấy bên tai! Làm sao để đạt được “Tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến”?

Thật là vô cùng khó khăn mới có thể làm được điều ấy! Tuy khó nhưng không phải là không có người làm được. Một khi nhận thức được cõi đời là vô thường giả tạm, ngoại cảnh đang diễn ra trước mắt và xung quanh chúng ta chỉ là ảo ảnh phù du, tất cả chỉ là pháp giới, là môi trường để thử thách và giúp chúng ta tôi luyện trong công cuộc tiến hóa trở về hòa cùng với khối Đại Linh Quang. Khi nhận thức được như vậy sẽ dần dần giúp chúng ta tập rèn được “thị chi bất kiến, thính chi bất văn”.

Câu chuyện “Thiền Sư và cô lái đò” cho thấy nhà sư đã đạt được “Thị chi bất kiến, thính chi bất văn”. Qua câu chuyện này sẽ giúp cho chúng ta học được một bài học tịnh tâm, vượt qua được những cám dỗ sắc tướng bên ngoài luôn tác động, chi phối khiến cho lục dục thất tình lúc nào cũng sẳn sàng khuấy đảo trong nội tâm của mình:

“Cô lái đò thật trẻ đẹp hàng ngày đưa khách qua sông. Đò cập bến cô lái đò thu tiền từng người. 

Sau hết đến nhà sư.Cô lái đò đòi tiền gấp đôi. 
Nhà sư ngạc nhiên hỏi vì sao?
 Cô lái đò mỉm cười: 
- Vì Thầy nhìn em… 
Nhà sư nín lặng trả tiền và bước lên bờ.
Một hôm nhà sư lại qua sông. Lần nầy cô lái đòi tiền gấp ba. 
Nhà sư hỏi vì sao?
Cô lái đò cười bảo: 
- Lần nầy Thầy nhìn em dưới nước.
Nhà sư nín lặng trả tiền và bước lên bờ.
Lần khác nhà sư lại qua sông. 
Vừa bước lên đò nhà sư nhắm nghiền mắt lại đi vào thiền định. 
Đò cập bến cô lái đò thu tiền gấp năm lần.
Nhà sư hỏi vì sao? 
Cô lái đò đáp: 
- Thầy không nhìn nhưng còn nghĩ đến em.
Nhà sư trả tiền và lên bờ.
Một hôm nhà sư lại qua sông. 
Lần nầy nhà sư nhìn thẳng vào cô lái đò.
Đò cập bến, nhà sư cười hỏi lần nầy phải trả bao nhiêu?
Cô lái đò đáp: 
- Em xin đưa Thầy qua sông, không thu tiền. 
Thiền sư hỏi: 
- Vì sao vậy?
Cô lái đò cười đáp:
- Thầy nhìn mà không còn nghĩ tới em nữa.
Do vậy em xin đưa Thầy qua sông mà thôi.”

Và Đức Phật Thích Ca cũng là một trong những tấm gương đạt được “thị chi bất kiến, thính chi bất văn” để chúng ta cùng học tập và noi theo: Vào cái đêm trước khi thành Phật dưới cội cây bồ đề, tu sĩ Cồ Đàm còn bị ba cô con gái tuyệt đẹp của ma vương Ba Tuần cám dỗ và hành giả Cồ Đàm đã chiến thắng vượt qua.

Theo kinh Trường Thọ III, ba cô gái kể lại việc này với cha là ma vương Ba Tuần như sau: “Ngày trước, dưới gốc cây bồ đề, ba đứa chúng con xinh đẹp nhứt hạng, vậy mà bày trăm cách ngàn kiểu khêu gợi dục tình, Bồ Tát Cồ Đàm đều không chút đắm nhiễm. Ngài xem chúng con như ba mụ già xấu xí.”

2.4 Học hạnh khiêm cung và giảm dần bản ngã tư tâm:

          Có thực hiện được hạnh khiêm cung chúng ta mới tôn trọng tất cả mọi người, giảm dần được bản ngã tư tâm. Có giảm được bản ngã tư tâm thì chúng ta mới dễ dàng tha thứ, phá chấp, giảm dần sự hơn thua, sân hận, tự ái và không còn tự cao tự đại khoe mình rồi lại chê bai người. Trong thực tế cũng đã xảy ra nhiều vụ án mạng mà nguyên nhân khởi đầu đơn giản chỉ là một cái nhìn hoặc một lời nói khiêu khích từ phía nạn nhân. Chính vì còn nhiều bản ngã tư tâm nên người phạm nhân đã nổi cơn tự ái, không thể tha thứ bỏ qua và đã sân hận, thù ghét nạn nhân để rồi không kềm chế được lòng mình dẫn đến gây nên hậu quả thật đáng tiếc.

2.5 Tự kỷ ám thị:

          Mỗi ngày chúng ta có thể dành một khoản thời gian nhất định để tập những bài tập thể dục nhẹ nhàng như tập dưỡng sinh, yoga... hoặc ngồi tỉnh tâm. Vừa tập thể dục hoặc vừa tỉnh tâm, chúng ta nên thường xuyên tự nhủ thầm để nhắc nhở mình phải luôn cố gắng giữ gìn quy giới tinh nghiêm. Chúng ta có thể sử dụng những câu nhủ thầm như: “Cho tôi luôn luôn giữ gìn được quy giới tinh nghiêm”; “Cho tôi luôn thắng được lục dục thất tình trong người của tôi”; “Cho tôi luôn diệt trừ được tam độc tham, sân si trong người của tôi”; “Cho tôi giảm dần việc gây thêm tam nghiệp thân, khẩu, ý”; “Cho tôi luôn suy nghĩ và hành động theo đúng với lương tâm của mình”... Chính nhờ việc thường xuyên nhắc nhở mình như vậy sẽ giúp cho những điều này dần dần đi vào tiềm thức của mình để rồi mỗi khi chuẩn bị phạm giới thì chính nhờ những lời nhủ thầm này sẽ tự khơi dậy và nhắc nhở mình biết dừng lại đúng lúc.

2.6 Niệm danh hiệu Thầy, Mẹ, các Đấng Thiêng Liêng và cầu nguyện:

Nếu áp dụng các phương pháp nêu trên nhưng chúng ta vẫn không thể nào chiến thắng được phàm tâm, dục vọng vẫn luôn khuấy đảo xúi dục mình sẳn sàng làm điều quấy, bất chấp sự cản ngăn của chơn tâm thì lúc này chúng ta nên tỉnh giác hít thở thật sâu và điều hòa, niệm danh hiệu Thầy, Mẹ và các Đấng Thiêng Liêng rồi cầu nguyện Thầy, Mẹ và các đấng Thiêng Liêng (cầu nguyện thầm trong tâm) hộ trì soi dẫn giúp cho mình đủ nghị lực và đức tin để vượt qua thử thách cám dỗ này.

2.7 Công phu thiền định:

Công phu tịnh luyện chính là một món “bửu bối” rất hiệu nghiệm giúp chúng ta chế ngự được lòng tà, sửa được tánh thấp hèn, thâu được vọng tưởng, phóng tâm và mới tìm được nguồn an lạc nơi thân tâm của chính mình.

Thầy có dạy:

“Nhờ công phu con siêng học Đạo,
Nhờ công phu con bảo toàn căn;
Mới mong sửa tánh thấp hèn,
Mới thâu vọng tưởng mới tăng an hòa.”

[Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế, Tý thời, 17 tháng 8 Canh Tý (07-10-1960)]

Và như lời dạy của Đức Bảo Pháp Chơn Quân Thanh Long:

“Lấy công quả đền bù nợ trước,

Dụng công phu chế ước lòng tà,

Để rồi tự giác giác tha,

Song hành Phước Huệ mới là viên thông”.  [TTTH 4]

THAY LỜI KẾT:

Cuộc chiến đấu với chính mình hay nói rõ hơn là cuộc đấu tranh với thói hư tật xấu cùng những ham muốn thấp hèn của mình là một cuộc chiến vô cùng khó khăn, gian khổ. Đây là một cuộc chiến thầm lặng và đơn độc, không có người chỉ huy cũng không có chiến hữu, chỉ có ta với ta, mình cũng là tướng soái chỉ huy chính mình. Mình thắng không ai hay, mình thua cũng chẳng ai biết. Cuộc chiến này kéo dài trường kỳ và âm ỉ, không một giây phút nào ngưng nghỉ. Trong mọi nơi, mọi lúc, trong mọi lời nói, hành động và nhất là trong suy nghĩ, chúng ta phải luôn luôn tỉnh giác để nhận diện kẻ thù và chiến đấu với nó. Một ý nghĩ bất chánh, một lời nói sân ác, dù chưa thực hiện thành hành động nhưng tội hình cũng đồng ngang nhau.

Do vậy “cuộc chiến” với chính bản thân mình là một cuộc chiến rất trường kỳ, vô cùng khó khăn gian khổ, đòi hỏi ở mỗi người chúng ta phải hết sức thận trọng, tỉnh giác kịp thời, nghiêm khắc với chính bản thân mình và không nên chểnh mảng chủ quan để rồi bao nhiêu sự cố gắng của mình phút chốc bỗng trở thành công dã tràng xe cát. Người tu nếu không kềm chế được lòng mình, chỉ cần một phút sân giận nổi lên thì đã thiêu đốt hết cả một rừng công đức mà mình đã cố công gầy dựng bấy lâu.

Chánh Tuân

Chiêm nghiệm và phân tích một đoạn trong văn ngôn hào Sơ Cửu quẻ Kiền

CHIÊM NGHIỆM VÀ PHÂN TÍCH MỘT ĐOẠN

TRONG VĂN NGÔN HÀO SƠ CỬU QUẺ KIỀN

Chánh Tuân

“Lấy câu đạo đức làm vinh,

Ẩn thân, lánh tục, lặng thinh không buồn.

Dầu ai chê dại nói khôn,

Cũng không vì đó bồn chồn lo âu.

Gặp thời, co duỗi tự do,

Đem tài tháo vát, giúp cho nhơn quần.

Phải hồi hoạn nạn gian truân,

Vui nơi lam dã, lánh thân chợ đời.”

(Đức Thánh Trần Hưng Đạo)

Văn Ngôn hào Sơ cửu quẻ Kiền viết: “Tiềm long vật dụng, hà vị dã?

Tử viết: Long đức nhi ẩn giả dã, bất dịch hồ thế, bất thành hồ danh, độn thế vô muộn, bất kiến thị nhi vô muộn, lạc tắc hành chi, ưu tắc vi chi. Xác hồ kỳ bất khả bạt, tiềm long dã.”

Tạm dịch: Hào sơ cửu nói: Rồng lặn chưa dùng là bảo làm sao?

Đức Khổng Tử nói: Đó là con rồng còn đương ẩn núp, không đòi theo đời, không nổi về tiếng, trọn đời không buồn, chẳng được nhận là phải mà không buồn, vui thì làm, buồn thì thôi, vững chắc (như cột đồng) không thể nào nhổ lên nổi. Đó là con rồng lặn.

Hào Sơ cửu của quẻ Kiền là hào khởi đầu cho sáu hào, là con Rồng đang ẩn núp, đang ẩn thân để lo trau dồi hạnh đức và rèn luyện tài năng chờ cơ hội ra giúp đời, độ thế.

Chúng ta biết rằng con người tốt hay xấu đều do lúc khởi thỉ xuất thân. Phải có cái nhân tốt mới xây dựng tư cách của một người như ở hào Sơ Cửu. Rồi sau mới đủ điều kiện đức hạnh, để bước lên địa vị cửu nhị (Hiện long tại điền) nắm lấy vận mạng nhơn sanh.

Do vậy quan trọng nhất là lúc ban đầu, đầu mà không ra gì thì cuối cùng cũng sẽ nhận lấy kết quả chua cay. Cây chanh không thể trổ trái cam.

Lúc khởi đầu cần đóng cửa tu thân, giấu mình tu học, tránh xa cuộc thế nhơn tình, sống với chim muôn cây cỏ, cơm hẩm nước suối, mà cũng không buồn: “độn thế vô muộn”, như lời dạy của Đức Thánh Trần Hưng Đạo:

“Lấy câu đạo đức làm vinh,

Ẩn thân, lánh tục, lặng thinh không buồn.”

Người mà có chí hướng lớn, phương châm hay, dầu gặp hoàn cảnh nào cũng giữ chặt một lòng sắt đá, uốn khúc theo thời mà giữ tròn đạo nghĩa. Tiền bạc không mua chuộc được chí họ, quyền thế không đổi được lòng họ, sắc đẹp không cám dỗ nổi họ, uy võ không thể dọa nạt được họ, cùng khổ không lay chuyển họ được. Chí khí ấy, tâm lượng ấy, hoàn cảnh thế tục làm sao thay đổi được: “bất dịch hồ thế”? Trong kinh Sám Hối, Ơn Trên có dạy:

“Người quân tử chẳng thà chịu khổ,

Ðâu làm điều nhục tổ hổ tông.

Ðứa ngu thấy của thì mong,

Không gìn tội lỗi, phép công nước nhà.”

(Trích Kinh Sám Hối)

Chúng ta không nên hiểu rằng việc ẩn thân lánh tục mang một ý nghĩa tiêu cực là vì sợ đời khổ đau mà đi lẫn trốn cho được an thân. Đây là việc xử thế đúng vị, đúng thời của mình. Đó là vị trí của hào Sơ Cửu, là con rồng ở dưới thấp nhất, cho nên ví nó với con rồng còn nấp ở dưới vực sâu, chưa thể làm mây biến hóa được, còn phải đợi thời. Biết thân phận mình chưa gặp thời thì nên phải lo tu đức bồi tài nhằm sau này giúp ích cho nhơn quần xã hội, không vì thế tục mà đổi chí, không cầu danh, ở ẩn, không ai biết mình cũng không buồn, không gì lay chuyển được chí của mình. 

Khi ở vào vị trí của hào Sơ Cửu, chúng ta cần phải có sự chuẩn bị thật chu đáo, kỹ lưỡng trước khi hành sự.

Ví như một người muốn báo thù nhà nhưng đối phương quá mạnh, không thể ra tỉ thí ngay được mà phải ngày đêm khổ luyện võ công mới đủ sức ra báo thù. Nếu chưa đủ sức mà ra nghinh chiến thì khác nào đem trứng chọi với đá.

Vua Lê Lợi muốn khởi nghĩa thành công, đêm nằm gai, ngày nếm mật để rèn luyện bản thân, rèn luyện ý chí binh sĩ, chờ thời cơ chín muồi mới mang lại thắng lợi trong cuộc khởi nghĩa chống quân Minh xâm lược.

Một sĩ tử muốn đỗ đạt cao thì phải ngày đêm lo đèn sách miệt mài, ôn luyện chuyên cần mới mong ra ứng thí mới có kết quả tốt được.

Đức Thánh Trần tiếp tục khuyên:

“Dầu ai chê dại nói khôn,

Cũng không vì đó bồn chồn lo âu.”

Nếu có chí hướng cao cả, đường lối rộng lớn, thân phận khiết tịnh, đúng đắn mà vẫn có kẻ nhận lầm nghĩ sai, chỉ trích chê bai, cũng không hề buồn: “bất kiến thị nhi vô muộn”.

Trong Thánh Ngôn Hiệp Tuyển, Thầy có dạy:

“Ðinh ninh Thầy dặn trẻ đôi lời,

Mình biết đạo mình giữ đó thôi;

Mặc kẻ thường tình ngu biếm nhẻ,

Phải coi nên chỗ để nên lời.”

(Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế - TNHT)

“Nên trò đạo đức dễ gì đâu,

Vui chẳng vui sầu chẳng dám sầu;

Cái khổ của đời mình ước vọng,

Cái chê của chúng lại nài cầu.”

(Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế - TNHT)

Chê dại nói khôn: Giỏi như vậy và không được đời sử dụng thì quá uổng phí, thà chết đi còn hơn, sống vậy mà không biết nhục, bị gièm pha nói xấu, nói sai, nói không đúng sự thật về mình .v.v... mà mình vẫn không vì thế mà tự ái, bồn chồn lo âu. Khi làm được điều này, chúng ta sẽ có được Phật tánh như lời dạy của Đức Quan Âm Bồ Tát:

“Chư hiền muốn thành Phật ư? Muốn thành Tiên, Thánh, Thần ư? Được, tốt lắm.

Chính trong thân tâm chư hiền, mỗi người đều có, tạm gọi là vốn liếng để thành Phật, Tiên, Thánh, Thần. Miễn chư hiền biết trọn lành từ tư tưởng đến việc làm cùng lời nói. Loại nào của các bực Phật, Tiên, Thánh, Thần nên nuôi dưỡng mà tiến hành. Còn những tư tưởng, hành động, lời nói nào của ma quỉ, phải chừa ngăn. Có như vậy mới sớm toại nguyện.

Thử đặt một câu hỏi: Nếu mình làm đúng, nói đúng, trong lúc đó có người nói ngược lại, mình có bực tức giận chăng? Nếu có, tức là không được Phật tánh!”

(Đức Quan Âm Bồ Tát, Tý thời, 14 rạng Rằm tháng 5 Ất Tỵ (13-6-1965)

Ngoài ra, nếu thực hiện được điều trên chúng ta sẽ rèn luyện được đức tính Kiên nhẫn, Khiêm tốn và hạnh Vô ngã. Trong Đại Thừa Chơn Giáo, Thầy có dạy:

“Không chịu lãnh những phần khen ngợi,

Không chịu làm tư lợi tổn nhơn;

Không oán để tiếng khinh lờn,

Ham làm Ðạo đức nghĩa nhơn gọi là.

Người hiền để người ta biết đó,

Thì cũng chưa thiệt rõ người hiền;

Người hiền an tịnh nhẫn kiên,

Lo làm âm đức mới thiền tâm linh.

Còn nhớ đến rằng mình hay giỏi,

Thì ai đâu còn gọi người hiền!

Người hiền trầm tĩnh ổn yên,

Thủy triều vận tải căn nguyên đức tài.”

(Trích bài Hạnh Kiên Nhẫn – Đại Thừa Chơn Giáo)

Trong Kinh Vô Thừa Chơn Giáo, Thầy cũng có dạy về chữ Nhẫn như sau:

“Nhẫn Tử Nha suốt đời nghèo khổ,

Áo rách rưới khắp chỗ lở loang;

Quần tơi chẳng dép chợ đàng,

Ngẫm nghiền thông suốt thiện an cứu người.

.....................................................

Nhẫn Văn Vương làm tròn phận sự,

Bảy năm trường trọn giữ bề tôi;

Lúc nào cũng nhẫn cho trôi,

Để thành Dũ Lý bậc ngôi Thánh Hiền.

......................................................

Nhẫn Quan Âm bao năm lăn lóc,

Tu một xó mà học chơn truyền;

Dù cho bạc ác đảo điên,

Đốt chùa đánh sãi vẫn yên tấm lòng!"

(Trích Kinh Vô Thừa Chơn Giáo, bài Chữ Định và Chữ Nhẫn)

Ngày xưa, Ngài Khương Tử Nha dù rất tinh thông về Binh Pháp nhưng khi không được Vua Trụ trọng dụng, ngay cả người vợ của Ngài cũng nói xấu, chê bai đủ điều, thậm chí bà còn cho rằng chồng mình là kẻ vô dụng rồi bỏ chồng đi lấy người khác nhưng Ngài cũng không vì thế mà buồn, Ngài thường ngồi một mình câu cá với cần câu không lưỡi cốt để chờ thời ra phò minh quân. Sau này Ngài đã thành công rực rỡ, sự nghiệp lẫy lừng, ghi nhiều chiến công hiển hách khi giúp nhà Châu diệt nhà Trụ.

Thánh Văn Vương đã phải chịu ngồi tù bảy năm trường để giữ trọn đạo bề tôi với vua Trụ. Suốt bảy năm ngồi tù ở thành Dũ Lý, Ngài đã vạch nên Bát Quái Hậu Thiên và viết ra Soán Từ của 64 quẻ - một kỳ công lưu truyền cho hậu thế. Lúc này Ngài đang ở vào vị trí Hào Sơ cửu của quẻ Kiền, đang ẩn thân làm gương cho con cái của Ngài để sau này con Ngài làm nên nghiệp lớn, đó là lãnh đạo nhà Châu diệt nhà Trụ bạo tàn để mang lại hạnh phúc ấm no cho muôn dân.

Công Chúa Diệu Thiện vẫn một lòng tu niệm theo Phật pháp dù bị Vua Cha tìm mọi cách ngăn cản không cho Ngài tu, thậm chí nhà Vua còn sai lính phóng hỏa đốt chùa và đánh sãi nhưng vẫn không thể làm lay chuyển được ý chí kiên định của Ngài và Ngài đã tu thành chánh quả Quan Âm Bồ Tát sau này.

Dầu cho có tài trí hơn người cũng không nên lòe loẹt, khoe khoang danh của mình cho mọi người biết: “bất thành hồ danh”. Trong Đại Thừa Chơn Giáo, Thầy có dạy:

“Người hiền đức không cần danh vọng,

Làm thì ưa công cọng hiệp hòa;

Kính người quên phức đến ta,

Tự nhiên thanh tịnh giọng tà bất sanh.

......................................................

Người hiền chẳng khoe khoang tự đắc,

Lo cho người tai mắt ích chung;

Gìn tâm chẳng để buông lung,

Cúi lòn nhẫn nhịn dây dùng dứt coi.”

(Trích bài Hạnh Kiên Nhẫn – Đại Thừa Chơn Giáo)

Hai câu thơ tiếp theo, Đức Thánh Trần dạy:

“Gặp thời, co duỗi tự do,

Đem tài tháo vát, giúp cho nhơn quần.”

Nếu gặp thời đắc chí, người quân tử đem sở học của mình để giáo hóa chúng sanh, mở mang bờ cõi, làm cho bốn biển chung trong lẽ sống tình thương. Tâm lượng rộng lớn của người quân tử dung chứa được mọi người, mà cảm hóa sâu vào lòng dân, làm cho cõi đời trở nên văn minh đạo đức: “Lạc tắc hành chi”.

Đã sinh ra làm người, là một nhân sinh trong cộng đồng xã hội thì chúng ta phải thọ nhận biết bao công ơn như công ơn sinh thành và dưỡng dục của cha mẹ, công người trồng dâu nuôi tằm, công người dệt vải để ta có áo mặc, công người trồng lúa để có cơm cho ta ăn… Xét về phần Nhơn Đạo đã thọ nhiều ơn thì chúng ta phải biết trả ơn cho đời (làm tròn Nhơn Đạo):

Trải thân đền nợ nước non,

Máu xương lấp mấy cho tròn hiếu trung.

Do vậy, khi người quân tử gặp thời, có cơ hội ra gánh vác trách nhiệm phù hợp với khả năng của mình để mang lại hạnh phúc cho nhơn quần xã hội thì phải sẳn sàng thực hiện mà không nên tháo trút.

Khi gặp thời, thuận lòng Trời thì không nên chần chừ mà phải bắt tay vào thực hiện ngay vì mọi việc sẽ được thuận lợi, hanh thông như lời dạy của Đức Bảo Pháp Chơn Quân Thanh Long Lương Vĩnh Thuật (Đức Bảo Pháp Thanh Long):

“Gặp thời mau khá thi vi,

Trời che đất chở việc chi cũng thành.”

(Đức Bảo Pháp Thanh Long– TTTH 4)

Nếu không gặp thời, hoặc thời đã qua rồi thì Đức Thánh Trần có lời khuyên:

“Phải hồi hoạn nạn gian truân,

Vui nơi lam dã, lánh thân chợ đời.”

Nếu gặp lúc hoạn nạn, chưa thể tiến hành thì ta nên ẩn mình lánh đời mà lo tu học, nung nấu tâm trường, chờ có cơ hội để đem chí hướng mình mà giúp đời độ thế: “ưu tắc chi vi” theo lời khuyên của Đức Bảo Pháp Thanh Long:

“Thời chưa tới bôn ba thêm hại,

Thời đã qua kéo lại ích chi?”

(Đức Bảo Pháp Thanh Long– TTTH 4)

Đặc biệt với những người có đạo như chúng ta thì càng nên tâm đắc câu lánh thân chợ đời, vì chúng ta biết rằng cuộc đời vốn dĩ rất vô thường, giả tạm, thành trụ hoại không luôn biến đổi không có gì trường tồn mãi mãi, hễ hữu hình là hữu hoại cho nên việc lánh thân chợ đời để tìm nguồn an lạc thân tâm là rất thiết cần. Trong Thánh Ngôn Hiệp Tuyển Thầy có dạy:

“Làm lành cho trọn Phật Trời thương,

Hai chữ hơn thua chớ liệu lường.

Mừng thiệt là khi nương cảnh tịnh,

Khen chê giận ghét lẽ đời thường.”

(Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế - TNHT)

“Hay gần đạo đức mới nên thân.

Lánh chốn phồn hoa giữ tánh thần.

Một nét vạy tà Thần Thánh chép,

Rèn lòng trong sạch thoát mê tân.”

(Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế - TNHT)

Trong Thánh Truyền Trung Hưng, Đức Bảo Thọ Thánh Nương cũng có dạy:

“Danh không chuộng hòa mình lẽ sống,

Lợi không say ảo mộng tỉnh rồi;

Việc đời muôn việc đều thôi,

Trải lòng ở với người người đẹp vui.”

(Đức Bảo Thọ Thánh Nương – TTTH 4)

TẠM KẾT:

Ôi! Đức long Hào Sơ cửu của quẻ Kiền đã đặt mình trước bao hoàn cảnh khó khăn, nuôi một chí hướng, giữ một lập trường, dầu thời thế ngược xuôi, lòng người đen đỏ, cũng không làm sao thay đổi được tâm chí đó. Nên cũng chẳng khoe khoang lòe loẹt, bần cùng hẩm hút, ẩn mình giữ lấy đạo nghĩa, giá cách con người, mặc kẻ khen chê. Phải thời tiến thân, không phải thời thối ẩn, đâu ham danh mà đắm tục, vì khổ mà quên thân. Người xưa ví như con rồng lặn. Người quân tử nên học và dựa vào hình tượng đó để giúp đỡ và lập công với Đời, Đạo.

Chánh Tuân.

"Chìa khóa vàng" giúp thành công trong giao tiếp

Giao tiếp là sự chia sẻ ý nghĩ, tình cảm thông tin với một hoặc nhiều người. Trong giao tiếp, chúng ta thường sử dụng lời nói để biểu đạt ý nghĩ của mình và để trao đổi thông tin với người khác. Nhưng giao tiếp không chỉ đơn giản là nói chuyện với ai đó mà trong đó còn bao hàm rất nhiều các vấn đề khác như: Mình nói như thế nào? Mình hiểu đối tượng giao tiếp với mình ra sao? Làm thế nào để hai bên có thể hiểu rõ về các thông tin cùng trao đổi? Mình làm thế nào để lần giao tiếp đó đạt được kết quả tốt như mình mong đợi…?

1. Những biểu hiện có tác dụng tích cực trong giao tiếp mà chúng ta nên học tập và áp dụng:

Chân thành và tôn trọng:

Thỉnh thoảng chúng ta thường bắt gặp có một số người luôn tỏ ra rất “tôn trọng” thái quá đối với những người giàu có, thành đạt và có địa vị trong xã hội. Còn đối với những người tàn tật, bị bệnh tâm thần, già cả neo đơn, trẻ em hoặc người không có địa vị trong xã hội… thì họ lại tỏ ra xem thường, nhìn những người này không bằng “một nửa con mắt”!

Người giao tiếp thành công là đối với bất kỳ một ai cũng đều thể hiện sự chân thành và lòng tôn trọng như nhau, đây chính chìa khóa rất quan trọng góp phần không nhỏ tạo nên sự thành công trong giao tiếp và thể hiện được tính nhân bản trong mỗi người chúng ta.

“Chữ tín đáng giá ngàn vàng”:

Đừng bao giờ nghĩ rằng chữ tín là một điều gì đó “cao siêu” khó đạt được. Nó được thể hiện qua những chi tiết rất nhỏ. Giả sử như chúng ta hẹn gặp gỡ với một người bạn tại một quán cà phê để bàn một chút công việc vào lúc 10 giờ sáng. Trời đột nhiên đổ cơn mưa, có thể mình nghĩ rằng cuộc hẹn đó chẳng quan trọng lắm, mình không đến cũng chẳng ảnh hưởng gì cả. Mình nghĩ… người ta đợi quá giờ sẽ về thôi… Và công việc đó có thể bàn vào lần hẹn tới …. Nhưng nếu như mình đội mưa mà đến… và… đến đúng giờ – người bạn đó sẽ rất cám ơn và tin tưởng mình trong công việc và những lần hẹn tới vì mình đã biết giữ chữ tín. Vậy làm sao để giữ chữ tín?

– Luôn biết giữ lời hứa. Những gì mình đã hứa, hãy tìm cách để thực hiện bằng được, cho dù đó là lời hứa với bất kỳ ai, người quan trọng hay không quan trọng. Nếu trong trường hợp bất khả kháng không thể thực hiện được lời hứa đó thì mình hãy “mạnh dạn” báo cho người được mình hứa biết sớm để họ còn có thể trở tay kịp. Tránh trường hợp bỗng nhiên đột xuất “im lặng bặt vô âm tín”,  điều này sẽ làm cho họ mất lòng tin về mình trong những lần tiếp theo, thậm chí có thể gây cho họ những thiệt hại nặng nề về vật chất lẫn tinh thần.Trong trường hợp vay mượn tiền cũng vậy, đừng để phải bị mất bạn chỉ vì không chịu chủ động hoàn trả nợ như đã hứa (Trên thực tế cuộc sống cũng đã từng có rất nhiều người “vô tình đánh mất đi một người bạn tốt” chỉ vì không chịu chủ động hoàn trả lại số tiền đã mượn nợ dù là số tiền đó không quá lớn, phải chăng đây là một đánh đổi có sự chênh lệch quá lớn hay không? Có đáng để chúng ta phải đánh đổi khi quá nhiều phần “thiệt thòi” lại thuộc về chính mình như vậy không?).

– Đừng bao giờ lừa gạt người khác. Mình có thể gạt họ được một lần chứ không thể lừa gạt họ được đến suốt đời.

– Đừng nói dối. Một lần nói dối, cả trăm lần nói thật cũng không làm người ta tin cậy mình nữa (Một lần thất tín, vạn lần mất tin). Sau này dù mình có muốn nói thật cũng rất khó để họ có thể đặt trọn niềm tin vào mình được nữa.

– Chịu trách nhiệm với những gì mình nói và hành động. Không vì lợi ích cá nhân mà “nuốt” những lời mình đã nói ra hay làm tổn thương người khác.

– Chữ tín như những giọt nước nhỏ lâu dần thành bình uy tín lớn. Chúng ta tích lũy nó từng ngày bằng những việc nhỏ và nhận được sự tin cậy lớn từ mọi người. Tuy nhiên, chỉ một phút sơ sẩy, chúng ta có thể đánh mất nó!Do vậy hãy hết sức cẩn thận để giữ gìn chữ Tín!!!

Có rất nhiều câu chuyện về giữ chữ tín lưu truyền đến ngày nay, trong đó có câu chuyện về Phạm Thức giữ lời hứa được truyền tụng đến ngày nay:

Thời Đông Hán, Trương Thiệu ở quận Như Nam và Phạm Thức ở quận Sơn Dương cùng học ở kinh thành Lạc Dương, khi kết thúc thời gian học tập, họ chia tay nhau, Trương Thiệu đứng ở đầu đường nhìn chim nhạn bay trên bầu trời nói: “Hôm nay chia tay, không biết đến bao giờ gặp lại” vừa nói vừa khóc. Phạm Thức kéo tay Trương Thiệu, khuyên rằng: “Người anh em, chớ có đau lòng. Mùa thu hai năm sau, tôi nhất định sẽ đến nhà anh thăm hỏi cha mẹ anh, cùng anh hội ngộ”. Lá rơi xào xạc, hoa cúc nở rộ, đã đến mùa thu hai năm sau. Trương Thiệu tự nhiên nghe thấy tiếng chim nhạn kêu trên trời, tâm tư thay đổi, biết giác tự nói với mình: “Anh ấy sắp đến rồi”. Nói xong liền nhanh chóng quay về nhà, nói với mẹ: “Mẹ ơi, vừa nãy con nghe thấy tiếng chim nhạn kêu, Phạm Thức sắp đến rồi, chúng ta chuẩn bị thôi”.  

Mẹ anh không tin, lắc đầu than vãn: “Ngốc ạ, quận Sơn Dương cách đây hàng nghìn dặm, Phạm Thức làm sao mà đến được”, Trương Thiệu nói: “Phạm Thức là người chân thành, thật thà, giữ chữ tín, anh ấy không thể không đến”’. Mẹ già đành phải nói: “Được rồi, nó sẽ đến, mẹ đi chuẩn bị rượu thịt đây”. Thực ra, mẹ Trương Thiệu không tin, chỉ sợ con trai đau lòng, nên an ủi mà thôi. Ngày hẹn đã đến, Phạm Thức quả nhiên đến. Bạn cũ trùng phùng, nồng ấm khác thường. Mẹ Trương Thiệu cảm động lau nước mắt và nói: “Thiên hạ thực sự có người bạn giữ lời hứa đến thế sao?”  Câu chuyện về Phạm Thức giữ lời hứa luôn được hậu thế truyền tụng noi gương. 

Luôn biết chú ý lắng nghe chân thành; quan tâm; khiêm tốn; không tự cao tự đại, hạn chế việc tự ca ngợi và nói nhiều về chính bản thân mình:

Hãy tỏ ra là mình luôn đang chú ý tới người nói bằng cách gật đầu hay phản ứng đáp lại bằng những câu ngắn gọn thể hiện sự chăm chú của mình như: ừ, à, thế à, vậy à… Đừng ngắt lời người nói khi họ nói chưa hết ý. Hãy lắng nghe chân thành và sẵn sàng tiếp thu chủ đề, không nên chỉ trích phê phán gay gắt ngay lập tức nếu như chủ đề đó không đúng theo quan điểm của mình.

Nếu có những vấn đề nào mà mình chưa nghe rõ hoặc chưa hiểu thì chúng ta nên hỏi lại cho cụ thể rõ ràng, chính điều này sẽ thể hiện sự tôn trọng và quan tâm đối với đối tượng giao tiếp của mình.

Tâm lý con người thì ai cũng thích nói về chính mình, nói về gia đình, người thân, công việc, quan điểm… của mình hơn là phải chịu nghe những gì người khác nói về họ. Chúng ta sẽ trở nên lố bịch và khó chịu trong ánh mắt của đối tượng giao tiếp nếu như lúc nào cũng “thao thao bất tuyệt” nói về mình và dành hết phần nói thuộc về mình mà không chú ý đến thái độ của đối tượng giao tiếp như thế nào.

Chúng ta thử suy ngẫm xem tại sao mỗi người chỉ có một cái miệng nhưng lại có đến 2 cái tai, phải chăng Thượng Đế muốn nhắn nhủ mỗi người nên luôn biết chú ý lắng nghe và thấu hiểu đối với người khác nhiều hơn là nói thật nhiều về chính mình?

Do vậy, chúng ta nên gợi ý, khuyến khích đối tượng giao tiếp nói về họ, nói về quan điểm cá nhân của họ để từ đó giúp chúng ta hiểu và cảm thông đối với họ hơn.

Biểu hiện của nét mặt, ánh mắt và nụ cười:

Giao tiếp không dùng ngôn ngữ (giao tiếp không lời): Chúng ta sử dụng ngôn ngữ cơ thể, thông qua nét mặt, ánh mắt sẽ diễn tả được ý nghĩa những gì chúng ta định nói. Kỹ năng này rất quan trọng vì nó sẽ giúp cho việc giao tiếp của chúng ta đạt hiệu quả hơn rất nhiều so với việc chỉ đơn thuần sử dụng lời nói mà thôi. Hãy cố gắng kết hợp việc giao tiếp không dùng ngôn ngữ với những gì chúng ta đang nói để thông điệp của mình mang ý nghĩa điều mình muốn nói đến đối tượng giao tiếp.

Khi nói chuyện hoặc trao đổi về một vấn đề nào đó thì chúng ta phải quay mặt về hướng của đối tượng giao tiếp, ở tư thế ngang tầm có thể cùng đứng hoặc cùng ngồi, tránh ở tư thế cao hơn hoặc thấp hơn nhiều so với đối tượng của mình.

Nét mặt luôn thể hiện sự niềm nở, vui tươi, biểu hiện sự quan tâm tới lời nói của đối tượng, tùy theo nội dung câu chuyện mà thể hiện sự lo lắng, đồng cảm hoặc vui vẻ…

Trong khi giao tiếp chúng ta nên nhìn vào mắt duy trì ánh mắt với đối tượng giao tiếp.

Có những biểu hiện tán đồng hoặc thể hiện sự lắng nghe như: gật đầu…

Nói tóm lại, con mắt là cửa sổ của tâm hồn, đối tượng giao tiếp sẽ cảm nhận được sự chân thành trong giao tiếp của chúng ta đối với họ đến mức độ nào thông qua việc họ chú ý quan sát biểu hiện từ ánh mắt của mình. Bởi vì, chúng ta có thể dùng những lời nói thật ngọt ngào, êm dịu, hoa mỹ… nhưng nếu như không chứa đựng sự chân thành, tôn trọng trong đó thì sẽ bị ánh mắt của chính mình “tố cáo” lên tất cả (khi giao tiếp với mình thì họ không chỉ đơn thuần chỉ nghe bằng 2 lỗ tai không thôi mà họ còn “nghe” và cảm nhận cả bằng chính “TÂM” của họ nữa. Một khi“TÂM” đã “vào cuộc” để phán xét và cảm nhận thì mức độ chính xác thường sẽ rất cao).

Ngoài ra, trên môi luôn nở nụ cười thân thiện và vui tươi sẽ góp phần không nhỏ trong việc chiếm được cảm tình đối với đối tượng giao tiếp.Đối tượng giao tiếp sẽ cảm thấy rất khó chịu, họ không bao giờ cởi mở, thận thiện, gần gũi và chia sẻ hết nỗi lòng của mình nếu như họ quan sát thấy nét mặt của mình lúc nào cũng hầm hầm, cau có.

Khen ngợi chân thành:

Tâm lý con người thì ai cũng thích mình được khen hơn là bị chê bai, chỉ trích. Do vậy, việc đưa ra những lời khen ngợi đúng lúc và chân thành luôn là nguồn động viên rất lớn về mặt tinh thần dành cho đối tượng giao tiếp của mình. Tuy nhiên cũng cần lưu ý một điều là nếu như lời khen tặng mà chúng ta đưa ra không đúng lúc, không chân thành và không hợp lý thì sẽ trở nên phản tác dụng.

Lời chào hỏi, nói lời cám ơn hoặc xin lỗi đúng lúc và chân thành:

Dân gian thường nói: “Lời chào cao hơn mâm cỗ”. Thật đúng như vậy! Dù gặp một người lạ hay quen thì chúng ta cũng nên nở một nụ cười thật tươi đồng thời nói lời chào và hỏi thăm thân thiện. Hình ảnh chào hỏi thân thiện này sẽ rất dễ chiếm được cảm tình từ đối tượng giao tiếp của mình. Đây cũng chính là một khởi đầu rất quan trọng hứa hẹn cho một buổi giao tiếp thành công.

Nói lời cám ơn hoặc xin lỗi đúng lúc và chân thành sẽ tạo nên sức mạnh bất ngờ trong giao tiếp. Nếu có ai đó giúp đỡ hoặc chia sẻ với mình một điều gì đó hữu ích thì đừng tiếc gì một lời cảm ơn chân thành mà không gửi đến họ, khi họ nhận được lời cảm ơn đó sẽ giúp cho họ có được một niềm vui nho nhỏ, sẽ góp phần không nhỏ động viên họ cho những lần giúp đỡ và chia sẻ tiếp theo sau đó. Nếu chúng ta quá tiết kiệm lời cảm ơn thì rất có thể những lần tiếp theo sau đó chúng ta sẽ không có cơ hội nhận được những chia sẻ và giúp đỡ vô cùng ý nghĩa giá trị từ phía họ.  Hoặc chẳng hạn như trong lúc đang lưu thông trên đường mà lỡ may mình vi phạm va quẹt nhẹ xe với người đi đường, thay vì nỗi sân si lên để chứng tỏ hơn thua với họ thì mình hãy mở lời xin lỗi chân thành thì đối tượng bị va quẹt sẽ nhanh chóng nguôi giận và dễ dàng bỏ qua cho lỗi của chúng ta.

Luôn  đặt quyền lợi của đối tượng giao tiếp lên trên lợi ích của mình và chân thành quan tâm giúp đỡ người khác khi họ gặp hoàn cảnh quá khó khăn trong khả năng cho phép của mình:

Mỗi khi thương thảo hợp tác thực hiện bất kỳ một công việc nào đó thì chúng ta phải thật sự quan tâm và biết được hoàn cảnh, điều kiện, khả năng… của từng người, từ đó sẽ nhờ họ thực hiện các công việc sao cho hạn chế tối đa việc làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của họ. Chúng ta cũng không nên quá“khôn ngoan” dành hết những quyền lợi thuộc về phía mình và đẩy những phần khó khăn, mất quyền lợi về phía người khác. Nếu thực hiện được điều này mình sẽ dễ dàng chiếm được thiện cảm và sự tôn trọng từ người khác. Việc chân thành quan tâm giúp đỡ người khác khi họ gặp hoàn cảnh quá khó khăn trong khả năng cho phép của mình đôi khi sẽ khiến họ thật sự cảm kích và trân trọng tình cảm của chúng ta đến suốt đời.

Thể hiện sự tự tin qua lời nói và hành động:

Khi giao tiếp, điều không thể thiếu được đó là sự tự tin, tự tin về bản thân và tự tin về lời nói của mình. Giọng nói không nên quá nhỏ khiến cho đối tượng giao tiếp không thể nghe rõ hoặc quá to rất dễ gây phản cảm mà nên có âm lượng vừa phải và thể hiện được sự biểu cảm phù hợp với từng ngữ cảnh cụ thể.

Đừng nên tỏ ra quá rụt rè, thiếu tự tin… Điều đó không có lợi cho việc giao tiếp của chính mình. Đối tượng giao tiếp sẽ đánh giá mình là một người thiếu bản lĩnh và không đáng để họ tin cậy.

Nếu có cuộc gặp mặt hay một cuộc hẹn trước với một ai đó thì chúng ta nên chuẩn bị cho mình một tâm lý thoải mái, sẵn sàng và có thể chuẩn bị trước chủ đề mà mình sẽ trao đổi. Như vậy sẽ mang đến cho mình sự tự tin, chủ động trong lần giao tiếp đó.

Trang phục:

Một yếu tố tuy nhỏ nhưng có tác dụng rất lớn đến hiệu quả giao tiếp của mình – đó là trang phục. Chúng ta nên chú ý đến cách ăn mặc của mình, không nên ăn mặc quá kệch cỡm, hở hang hay quá luộm thuộm – bởi vì cho dù mình có nói hay đến đâu thì qua vẻ bề ngoài không lịch sự của mình cũng đã khiến người khác mất cảm tình ngay từ giây phút đầu tiên.

2. Chúng ta nên hạn chế những hành động sau đây vì những hành động này không có tác dụng tích cực trong giao tiếp:

Không châm biếm, chỉ trích, chê bai đối tượng giao tiếp trước đám đông; Không nói xấu người khác sau lưng họ; Nên suy nghĩ và lựa chọn lời nói thật khéo léo, tế nhị để tránh làm tổn thương đối tượng giao tiếp:

Chúng ta nên hết sức chú ý lựa chọn những lời nói thật khéo léo, tế nhị mỗi khi góp ý dành cho đối tượng giao tiếp của mình, phải tuyệt đối không được châm biếm, cười chế nhạo, chê bai đối tượng giao tiếp của mình trước đám đông và không nên dùng những lời nói cộc cằn, thô lỗ, chỉ trích quá gay gắt hoặc tỏ thái độ khinh thường đối với đối tượng giao tiếp của mình vì như thế sẽ dễ đụng chạm đến lòng tự ái và làm tổn thương lòng tự trọng của họ. Đôi khi chính những hành động này mà chúng ta phải trả một cái giá rất đắt là mãi gieo sự hận thù trong lòng của họ và thậm chí có thể phải vĩnh viễn mất đi một người bạn quý vì sau đó chúng ta không thể có được thêm một cơ hội nào khác để hòa giải (Dân gian có câu: “Bạn có thể nói điều gì đó làm đau người khác trong 10 giây nhưng 10 năm sau vết thương vẫn còn đó!”). Chúng ta chỉ nên góp ý chân thành và thẳng thắng trên tinh thần xây dựng thật lòng muốn giúp cho họ tiến bộ hơn khi gặp riêng họ mà thôi, đặc biệt là không nên nói xấu người khác sau lưng họ vì nếu không may bị họ phát hiện mình nói xấu sau lưng họ thì hậu quả sẽ rất khó lường cũng như người nghe mình nói xấu tuy không nói ra nhưng trong lòng họ sẽ có những đánh giá không tốt về mình (Họ có thể nghĩ rằng hôm nay trước mình thì người khác bị nói xấu, biết đâu sau lưng mình thì mình lại bị nói xấu với người khác nữa thì sao? Từ đó họ sẽ dè dặt hơn trong giao tiếp với mình).

Nếu chúng ta thực hiện thật tốt những điều này sẽ góp phần không nhỏ tạo được thiện cảm từ đối tượng giao tiếp của mình.

Không chú ý lắng nghe:

Không nhìn vào đối tượng giao tiếp.

Nét mặt cau có, chau mày…

Mắt nhìn đi nơi khác trong khi đối tượng đang nói, đang chào hỏi.

Có những hành động thể hiện không quan tâm tới lời nói của đối tượng như: đọc sách, báo, tài liệu, luôn liếc mắt nhìn đồng hồ hoặc làm một việc riêng nào đó…

Nét mặt thể hiện sự bồn chồn, nóng lòng có vẻ như đang vội vàng đi đâu đó không chú ý tới đối tượng mình đang nói gì…

Nếu như đối tượng giao tiếp quan sát thấy chúng ta biểu hiện những thái độ như trên sẽ gây cho họ sự hụt hẫng, mất thiện cảm, mất cảm hứng để tiếp tục giao tiếp và buổi nói chuyện sẽ nhanh chóng đi đến kết thúc.

Do vậy, để việc giao tiếp của mình đạt hiệu quả, để đối tượng giao tiếp của mình cảm thấy được tôn trọng, để mình và đối tượng hiểu rõ hơn về các thông tin cùng trao đổi thì mình cần chú ý lắng nghe chân thành và phải luôn có sự hồi đáp lại.

3. Làm thế nào để xử lý tình huống khi giao tiếp có những bất đồng về quan điểm?

Không phải lúc nào chúng ta và đối tượng giao tiếp cũng có cùng quan điểm về một vấn đề nào đó. Mỗi người một suy nghĩ, trước một vấn đề mỗi người sẽ có cách nhìn nhận khác nhau. Vậy trong những lúc như vậy chúng ta sẽ làm gì?

Chúng ta không nên có phản ứng gay gắt ngay từ đầu. Mà nên dành thời gian để suy nghĩ về điều đã nói và hiểu cảm giác của người nói trước khi mình đáp lại. Hãy đợi đến khi mình có đủ thông tin để tránh đưa ra những giả thuyết sai.

Không nên chỉ chích hay phê phán: Quan điểm của mỗi người còn phụ thuộc vào rất nhiều các yếu tố như: nhận thức, trình độ hiểu biết, tính cách….của mỗi người. Vì vậy, chẳng có gì phải căng thẳng nếu ai đó không đồng quan điểm với mình. Nếu quan điểm của mình là tích cực thì cũng không nên chỉ chích hay phê phán, xem thường, chế nhạo suy nghĩ, quan điểm của người khác. Hãy trao đổi dần dần sẽ có lúc mình và người đó sẽ hiểu nhau hơn.

Trên đây là một số đúc kết rút ra được những bài học kinh nghiệm từ việc đọc các quyển sách nói về đắc nhân tâm và trải nghiệm thực tế trong quá trình giao tiếp của chính bản thân mình, Chánh Tuân tin rằng mọi người sẽ gặt hái được nhiều thành công trong giao tiếp nếu như chịu khó luyện tập và áp dụng những “chìa khóa vàng” nêu trên để bổ trợ cho kỹ năng giao tiếp của chính mình.

Chánh Tuân.

Người Thầy đáng kính

Người Thầy đáng kính 

Tôi nằm vùi chăn kín đầu cố gắng không nghĩ đến tiết học hãi hùng nhất trong tuần. Những dụng cụ  tập luyện rắn đinh, khô khốc, khuôn mặt hình sự của thầy và cả cái giọng oang oang như sấm: Làm lại.

Tiết học mà tôi đang nói đến là tiết thể dục. Thầy giáo mà tôi đang nói đến là người phụ trách tiết học đó. Cả hai đối với tôi đều đáng ghét và đáng sợ.

Bởi vì từ nhỏ tôi là đứa con gái thấp bé, ốm yếu. Mỗi lần đến giờ thể dục ngoài trời là tôi lại thấy khiếp đảm. Chưa bao giờ tôi nhảy qua được cây sào đặt ở mức thấp nhất, cũng như khi nhảy xa, tôi chỉ cách miệng hố được vài bước chân. Tổng kết học kỳ I, điểm trung bình môn thể dục của tôi dưới 5. Cô giáo chủ nhiệm cầm quyển số điểm, khuôn mặt thoáng vẻ băn khoăn. Tôi hiểu nỗi băn khoăn đó. Điểm tổng kết các môn của tôi đều trên 8  nhưng nếu không kéo được điểm môn thể dục lên thì tôi không đủ tiêu chuẩn học sinh giỏi.

Rồi cô đi tìm gặp thầy thể dục để trình bày và chờ một sự thông cảm ở thầy.

- Điểm số phải phản ánh đúng thực lực. Đó là nguyên tắc của tôi.

Thầy nói rồi đi thẳng. Cô chủ nhiệm nhìn tôi, an ủi:

- Cô rất lấy làm tiếc. Em đành phải cố gắng  thôi!

Trong buổi lễ tổng kết học kỳ I năm đó, tôi không có tên trong danh sách học sinh giỏi được tuyên dương. Nước mắt tôi chực rơi. Tôi ném cái nhìn tức giận về phía thầy. Và trong lúc tức giận ấy, tôi nghĩ : Nếu thầy là hòn đá hay viên sỏi tôi sẽ cầm lấy và quăng đi thật xa để không bao giờ phải nhìn thấy nữa.

Thế nhưng thầy vẫn là thầy giáo “hắc xì dầu”, là người phụ trách cái môn học mà tôi ghét cay ghét đắng. Cả trường tôi ngày ấy chỉ có mỗi mình thầy dạy thể dục nên nếu tôi muốn không chạm mặt thầy nữa thì phải chuyển sang trường khác. Nhưng điều đó với tôi không thể vì năm xã tôi hồi đó chỉ có một trường cấp 3.

Tôi không còn cách nào khác là phải cố gắng. Dù mỗi lần nghe thầy gọi đến tên tôi là người tôi dúm dó lại vì sợ.

Tôi còn nhớ như in buổi sáng hôm đó, lớp tôi có tiết học thể dục nhảy xa. Tôi chạy từ đằng xa lấy đà trước sự cỗ vũ của bạn bè. Khi đến gần miệng hố, tôi cố hết sức nhấc đôi chân lên khỏi mặt đất. Tôi không biết mình nhảy cách miệng hố  bao xa nhưng nghe tiếng vỗ tay của bạn bè tôi nghĩ chắc mình qua rồi. Nhưng khi đôi giày ba ta lấm đầy cát của tôi vừa bước ra khỏi hố thì cái giọng nặng như búa tạ của thầy cất lên:

- Phạm quy, nhảy lại.

Một vài tiếng ô, ơ cất lên. Có lẽ các bạn trong lớp thấy tôi bị bắt lỗi oan nên lên tiếng nhưng rồi tất cả đều im bặt khi thấy cái liếc mắt của thầy. Tôi hậm hực đi về vạch xuất phát nhảy lại. Tim tôi như muốn vỡ ra vì vui sướng khi giọng thầy hô to:

-  Qua.

Tôi từng có những bài văn điểm 9, được cô giáo đọc trước lớp nhưng chưa bao giờ tôi có cái cảm giác  sung sướng như thế.

Nhưng rồi tôi lại phải đối diện với nỗi sợ hãi mới: Đó là phải vượt qua cây sào trong môn nhảy cao. Tôi lấy đà mấy lần nhưng khi chạy đến gần cây sào tôi lại choáng ngợp, sợ hãi rồi dừng lại. Trời lạnh, khói từ miệng tôi bay ra theo từng nhịp thở dồn dập vậy mà  khuôn mặt thầy vẫn nghiêm khắc đến lạnh lùng:

- Tam quá ba bận, lần này nếu em không nhảy là tôi cho  điểm 1 vào sổ ngay đấy. Sau em còn bao nhiêu bạn, em bắt các bạn chờ đợi đến bao giờ.

Có cái gì đó chạm vào lòng tự trọng của tôi.  Trở về vạch xuất phát, bên tai tôi vẳng lời chỉ dẫn của thầy: Các bước chạy đà cuối cùng phải đạt tốc độ tối ưu và trọng tâm cơ thể hạ thấp nhất ở bước cuối cùng. Và dù đã làm đúng như lời thầy, chân tôi  vẫn va vào cây sào, đau tê tái.

Tôi nhăn nhó nhấc cái chân đau đi nhúc nhắc về phía thầy. Tôi nghĩ thầy sẽ có chút động lòng khi nhìn thấy hình ảnh đáng thương của tôi lúc này mà tha cho tôi. Nhưng thầy lờ đi như không nhìn thấy và một mệnh lệnh khô khốc lại cất lên:

- Chờ các bạn nhảy xong, cuối buổi em nhảy lại.

Thế nhưng phải sau vài tuần nỗ lực luyện tập và dăm ba lần đá văng cả sào tôi mới  qua được môn học đáng sợ của thầy.

Ám ảnh nhất với tôi hồi đó là môn đẩy tạ. Nhìn thấy quả tạ, tôi đã phát hoảng. Cố lắm, tôi mới không khóc trước mặt thầy:

- Thầy ơi, em không nhấc được đâu.

Thầy ngồi im, cái nhìn nghiêm nghị mang hàm ý: Đừng kêu ca, hãy nhấc nó lên.

Tôi cúi người, dồn hết lực vào cái cổ tay yếu ớt để nhấc quả tạ. Thầy bảo: Giữ thế lúc nào tôi bảo hạ xuống mới được hạ. Tôi vừa giữ vừa khóc. Và khi tiếng hô của thầy vang lên cũng là lúc tôi nhìn xuống bàn tay của mình đỏ tấy.

Sau buổi học hôm đó, thầy bảo tôi ở lại. Thầy hỏi tôi cái chân bị va vào sào hôm nọ còn đau không, cái tay nhấc tạ lúc nãy còn đỏ tấy không. Thầy khiến tôi ngạc nhiên vì sự thân mật và gần gũi mà tôi chưa từng thấy ở thầy.  Và cả cái giọng “búa tạ” hàng ngày cũng bỗng trở nên thật nhẹ:

- Em thấy không, nhảy cao, nhảy xa, đẩy tạ…em đều làm được đấy thôi. Vậy mà em cứ nghĩ là mình yếu, mình không làm được, đơn giản chỉ vì em chưa cố gắng hết sức.

Rồi ánh mắt thầy hướng ra phía ngoài cổng trường:

Đây là trường học, còn ngoài kia là cuộc sống. Mà cuộc sống vốn dĩ rất phức tạp và khắc nghiệt. Thầy biết em là đứa thông minh, học giỏi nhưng để thành công còn cần  rất nhiều thứ. Điều quan trọng là phải có sức khỏe, có ý chí, bản lĩnh để vượt qua thử thách, khó khăn và vượt lên chính mình.

Tôi tròn mắt nhìn thầy, chưa bao giờ giọng nói và ánh mắt thầy dành cho một cô học trò “yếu kém” như tôi dịu dàng đến vậy.

Ngày đó, tôi chưa hiểu hết ý thầy. Nhưng khi bước chân vào cuộc sống với những va vấp, những thất bại tôi  mới  thấm thía lời thầy. Cuộc sống không đơn giản chút nào, thành công không dễ dàng đến với bất kỳ ai. Nếu không có sức khỏe, ý chí, quyết tâm… để đương đầu với những gian nan, thử thách thì đường đi đến thành công càng xa vời vợi. Hóa ra những gì thầy mang đến cho tôi vượt ra ngoài khuôn khổ của một môn thể dục trong nhà trường.

Vậy mà suốt những năm ngồi trên ghế nhà trường, tôi đã xem môn thể dục chỉ là môn học phụ, tôi đã có những ý nghĩ không tốt đẹp về thầy và ngay cả những ngày lễ, tôi cũng chưa bao giờ tặng thầy một bông hoa.

Thầy ơi, hãy tha lỗi cho con vì những điều con đã sai trong quá khứ.

Thầy ơi, cuộc sống với con bây giờ vẫn rộng lớn, bao la như cái hố nhảy xa ngày đó đối với một con chim bé nhỏ nhưng con đã không rụt rè, e ngại nữa mà sẽ vượt qua bằng đôi cánh tự tin, rắn rỏi  mà thầy đã dày công khổ luyện cho con.

Cảm tạ ơn thầy - người thầy đáng kính của con.

                                                                                     Bùi Thị Hoàn

Xin cho em một mái ấm, một tình thương...

CUỘC SỐNG ĐẾN KHI NÀO MỚI MỈM CƯỜI VỚI EM?

Tác phong chuyên nghiệp trong giao tiếp

TÁC PHONG CHUYÊN NGHIỆP
 TRONG GIAO TIẾP

Kỹ năng truyền thông, giao tiếp tốt là yếu tố rất cần thiết để trở nên năng động, thông minh và đáng tin cậy trong công việc. Hãy thử làm theo các bước sau đây để là một ngừơi có tác phong chuyên nghiệp trong mắt cấp trên, đối tác và đồng nghiệp…

Xây dựng một kế hoạch trong đầu

Biết đối tượng nghe của bạn là ai. Khi chuẩn bị bài nói chuyện, dù đó là trong một buổi tiệc hay là một buổi họp, bạn phải biết mình nói chuyện trước đối tượng nào để chọn một phong cách phù hợp. Biết rõ chủ đề định nói. Xử lý trước những câu hỏi mà bạn nghĩ có thể được mọi người đặt ra. Hãy chuẩn bị sẵn những câu trả lời. Luyện tập bài nói chuyện của bạn vài lần (nếu có thể, nên ghi âm và nghe lại nhiều lần, để bạn đánh giá được cách nói chuyện của mình). Trong những cuộc hội thảo hay hội thoại riêng tư, tránh những “cà kê” những câu chuyện ngồi lê đôi mách. Luôn cẩn thận khi trình bày những quan điểm cá nhân.

Nói rõ ràng

Phát âm rõ. Nói chậm rãi và phát âm tốt. Không có gì tệ hại hơn một người nói chuyện lầm bầm, hoặc luyến từ, hoặc nói quá nhanh đến nỗi người khác không hiểu bạn muốn nói gì. Giọng nói chuyên nghiệp. Điều chỉnh lại giọng nói và thay đổi tốc độ giọng nói của bạn. Hãy ngừng một chút trước khi bạn đưa ra một quan điểm.

Nắm rõ ngữ pháp và cú pháp

Cấu trúc câu rất quan trọng. Thỉnh thoảng, nói một câu dài, nhiều thông tin là cần thiết. Nhưng tốt nhất, bạn nên ngắt ra thành nhiều mệnh đề ngắn. Bạn có thể thêm thắt những thành ngữ phổ biến. 

Đừng lưỡng lự

Tránh những tiếng “ừm”, “à”. Đồng nhất và loại bỏ thói quen lặp đi lặp lại một từ nào đó. Người nghe cũng sẽ khó chịu khi bạn nhắc đi nhắc lại những câu: “bạn biết đấy” hoặc “điều này chính xác có ý nghĩa gì?”…
Chọn từ ngữ cẩn thận

Đừng sử dụng những từ ngữ thô tục (dù là bạn có quen miệng). Tránh những từ tiếng lóng và cả việc phủ định hai lần theo cách “Tôi không thể không …” Tránh sử dụng những từ ngữ cổ hay quá bác học. Thay thế chúng bằng những từ thông dụng, hiện đại, dễ hiểu, giản dị.

Giới hạn lời lẽ

Đừng nói quá nhiều và nói không mạch lạc. Sử dụng sự hài hước có mức độ. Đừng cố gắng tỏ ra khôi hài đối với người lần đầu tiên bạn gặp. Có thể có người không thích sự hài hước của bạn. Trừ phi bạn có năng khiếu khôi hài, còn lại thì hãy cất những trò đùa trong những câu chuyện của bạn. Đôi lúc bạn sẽ làm ai đó bực mình và tự biến mình thành trò cười cho thiên hạ.

Hãy tự nhiên

Tạo dựng vẻ ngoài. Thư giãn. Nhẹ nhàng. Sinh động. Lôi cuốn. Bạn có thể thay đổi linh hoạt cung cách của mình, đừng “cứng đơ” như một khúc gỗ! Tuy nhiên, bạn cũng sẽ làm mọi người bực mình nếu cứ huơ chân múa tay liên tục. Hãy giữ im đôi tay của bạn nếu không cần thiết minh họa cho những ý nghĩ của bạn. Luôn giữ sợi dây giao tiếp. Luôn hướng mắt về những người nghe bạn nói. Đôi mắt sẽ cho thấy sự thật và mức độ tin cậy của câu chuyện. Luôn là chính mình. Hãy tin vào những gì bạn nói. Nói với lòng nhiệt tình và sự tin chắc vào điều mình nói.

Nguồn: FB Event-Teambuilding VietFriend